|
|
|
Hộ bán nông sản nhỏ mùa mưa hay rơi vào một nghịch lý: bán được nhiều đơn hơn nhờ rau quả vào mùa, nhưng cuối tháng tính lại thì lãi mỏng hơn mùa khô. Nguyên nhân thường không nằm ở giá bán, mà ở hai khoản chi bị tính thiếu: vận chuyển và bảo quản. Hai khoản này mùa mưa đội lên âm thầm — thêm một chuyến xe, thêm đá giữ lạnh, thêm một mẻ hàng dập phải bỏ — mà nhiều hộ vẫn tính giá bán theo cách tính của mùa khô.
|
|
Muốn không lỗ âm thầm, hãy tính đủ 5 khoản dưới đây trước khi chốt giá bán mùa mưa.
|
1. Vận chuyển: tính theo chuyến, không tính theo cảm giác
|
|
Nhiều hộ tính phí vận chuyển bằng cảm giác: “đi xe quen rồi, chắc không tốn bao nhiêu”. Mùa mưa, cảm giác này sai nhiều nhất, vì đường ngập, kẹt xe, giao chậm khiến một chuyến xe chở được ít hơn, đi lâu hơn, và có khi phải đi hai chuyến mới hết số hàng của một chuyến mùa khô.
|
|
Cách tính đúng: ghi lại chi phí của từng chuyến trong một tuần — tiền xe, tiền xăng nếu tự chở, tiền công người giao — rồi chia cho tổng số ký hàng thực tế giao được trong chuyến đó, không phải số ký lúc xuất kho. Chuyến nào hàng dập dọc đường phải trừ ra, vì số ký đó không tạo ra doanh thu nhưng vẫn tốn tiền xe.
|
|
Chỉ cần làm bảng này một tuần là thấy ngay: chi phí vận chuyển trên mỗi ký hàng mùa mưa cao hơn mùa khô bao nhiêu, và giá bán có đang gánh nổi mức đó không.
|
2. Hao hụt: hàng hỏng cũng là chi phí, phải cộng vào giá
|
|
Mùa mưa, hao hụt là khoản chi lớn thứ hai mà hay bị bỏ qua. Rau lá dập vì ẩm, trái cây thâm vì va đập trên đường ướt, hàng giao chậm một buổi là héo một phần — tất cả những phần hỏng đó đều đã tốn tiền mua, tiền đóng gói, tiền vận chuyển, nhưng không bán được.
|
|
Cách tính: cuối mỗi tuần, ghi lại số ký hàng hỏng, dập phải bỏ, chia cho tổng số ký đã nhập. Tỷ lệ hao hụt này phải được cộng vào giá bán: nếu cứ 10 ký nhập về chỉ bán được 9 ký, thì giá bán của 9 ký đó phải gánh cả chi phí của 1 ký đã hỏng, nếu không hộ đang tự bù lỗ mà không biết.
|
|
Đừng tính hao hụt bằng một con số chung chung cả năm. Mùa mưa và mùa khô phải có hai tỷ lệ riêng, vì hàng mùa mưa hỏng nhanh hơn hẳn.
|
3. Bảo quản: đá, thùng, túi — những khoản nhỏ cộng lại thành khoản lớn
|
|
Để hàng qua được mùa mưa, hộ nhỏ phải đầu tư thêm: thùng xốp, đá giữ lạnh, túi hút ẩm, giấy lót hút nước, màng bọc. Mỗi thứ chỉ vài nghìn, vài chục nghìn, nhưng cộng cả tháng lại là một khoản đáng kể.
|
|
Cách tính: ghi riêng một mục “vật tư bảo quản” trong sổ chi, tách khỏi tiền hàng và tiền xe. Cuối tháng cộng lại rồi chia cho tổng số ký đã bán, sẽ ra chi phí bảo quản trên mỗi ký. Nhiều hộ lần đầu làm phép tính này mới phát hiện vật tư bảo quản đang ăn hết phần lãi của những đơn hàng nhỏ, đơn xa.
|
|
Mẹo tiết kiệm mà không giảm chất lượng: đóng gói theo độ bền của hàng — rau lá cần giấy hút ẩm và hộp thoáng, củ quả cứng chỉ cần túi thoáng và xếp một lớp, đừng dùng chung một kiểu đóng gói đắt tiền cho mọi loại hàng.
|
4. Thời gian giao hàng: giao chậm là mất tiền, không chỉ mất khách
|
|
Mùa mưa, giao chậm không chỉ khiến khách khó chịu mà còn trực tiếp làm tăng hao hụt: hàng nằm trên xe lâu hơn, rau héo thêm, trái cây dập thêm. Một đơn giao chậm nửa ngày có thể biến từ đơn lãi thành đơn lỗ vì phải giảm giá hoặc đổi trả.
|
|
Vì vậy khi nhận đơn mùa mưa, hãy xếp đơn theo hai tiêu chí: hàng dễ hỏng giao trước, đơn xa giao vào khung giờ đường khô ráo nhất trong ngày. Đừng nhận dồn đơn xa vào buổi chiều mưa rồi giao một lượt — tiết kiệm được một chuyến xe nhưng mất nhiều hơn ở tiền hàng hỏng và tiền đổi trả.
|
|
Nếu buộc phải giao chậm vì mưa lớn, nhắn khách trước, hẹn giờ giao mới rõ ràng. Khách được báo trước thường chấp nhận chờ; khách bị giao trễ mà không báo trước thì vừa mất đơn vừa mất uy tín.
|
5. Chốt giá mùa mưa: cộng đủ rồi mới trừ khuyến mãi
|
|
Công thức tính giá bán mùa mưa cho hộ nhỏ có thể viết gọn như sau: giá bán mỗi ký phải lớn hơn tổng của giá nhập, cộng chi phí vận chuyển trên mỗi ký giao được, cộng chi phí bảo quản trên mỗi ký, cộng phần hao hụt đã tính theo tỷ lệ thực tế. Chỉ sau khi cộng đủ bốn khoản này mới tính đến khuyến mãi, giảm giá hay miễn phí vận chuyển.
|
|
Nhiều hộ làm ngược: chốt giá khuyến mãi trước rồi mới tính chi phí, nên khuyến mãi càng chạy càng lỗ. Mùa mưa, khuyến mãi nên áp dụng cho hàng bền, đơn gần, số lượng lớn — những đơn mà vận chuyển và bảo quản tốn ít nhất — chứ đừng áp dụng đồng loạt cho mọi đơn, mọi loại hàng.
|
|
Cuối cùng, hãy chốt một mức giá sàn cho mùa mưa và viết ra giấy: dưới mức đó thì không bán, dù khách trả giá. Giá sàn này không phải để làm khó khách, mà để hộ không tự bán lỗ trong những tuần mưa dầm, khi mọi chi phí đều đang cao hơn bình thường.
|
|
Bán nông sản nhỏ mùa mưa không cần tính toán phức tạp, chỉ cần tính đủ: vận chuyển tính theo chuyến và theo ký giao được, hao hụt tính theo tỷ lệ thật của mùa mưa, bảo quản ghi riêng thành một mục chi, giao hàng xếp theo độ dễ hỏng, và giá bán cộng đủ bốn khoản rồi mới tính khuyến mãi. Tính đủ năm việc này, hộ nhỏ sẽ biết chính xác đơn nào đang lãi, đơn nào đang lỗ — và đó là điểm khác biệt giữa bán được nhiều và bán có lãi trong mùa mưa.
|
|
|
|
 
|
|
